• Home
  • »
  • News
  • »
  • explained
  • »
  • Explained: কুতুব মিনাৰ নে বিষ্ণু স্তম্ভ? সঁচাকৈ ২৭টা মন্দিৰ ভাঙি এই ঐতিহাসিক স্মাৰক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল নে কি? খননৰ দাবীক লৈ তোলপাৰ দেশ

Explained: কুতুব মিনাৰ নে বিষ্ণু স্তম্ভ? সঁচাকৈ ২৭টা মন্দিৰ ভাঙি এই ঐতিহাসিক স্মাৰক নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল নে কি? খননৰ দাবীক লৈ তোলপাৰ দেশ

কুতুব মিনাৰৰ সৈতে জৰিত কি এই বিতৰ্ক? কুতুব মিনাৰৰ ভিতৰত পূজা কৰাৰ অধিকাৰৰ দাবী কিয় উত্থাপিত হৈছে? কুতুব মিনাৰৰ ইতিহাস কি? জানো আহক।

কুতুব মিনাৰৰ সৈতে জৰিত কি এই বিতৰ্ক? কুতুব মিনাৰৰ ভিতৰত পূজা কৰাৰ অধিকাৰৰ দাবী কিয় উত্থাপিত হৈছে? কুতুব মিনাৰৰ ইতিহাস কি? জানো আহক।

কুতুব মিনাৰৰ সৈতে জৰিত কি এই বিতৰ্ক? কুতুব মিনাৰৰ ভিতৰত পূজা কৰাৰ অধিকাৰৰ দাবী কিয় উত্থাপিত হৈছে? কুতুব মিনাৰৰ ইতিহাস কি? জানো আহক।

  • Share this:
কাশীৰ জ্ঞানৱাপী আৰু মথুৰাৰ ঈদগাহ মছজিদৰ পিছত, দিল্লীৰ কুতুব মিনাৰক লৈ বিতৰ্ক এতিয়া তুংগত উঠিছে। কুতুব মিনাৰক লৈ চলি থকা বিতৰ্কৰ মাজতে সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ে স্পষ্ট কৰি দিছে যে তেওঁলোকে এতিয়ালৈকে ইয়াৰ চৌহদ খননৰ নিৰ্দেশ দিয়া নাই। ইয়াৰ পূৰ্বে, প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছিল যে সংস্কৃতি মন্ত্ৰালয়ে ভাৰতীয় পুৰাতাত্ত্বিক জৰীপ (এএছআই)ক কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্স খনন কৰিবলৈ আৰু তাত অৱস্থিত মূৰ্তিবোৰৰ এক মূৰ্তিবিদ্যা পৰিচালনা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে।

সংস্কৃতি সচিব গোবিন্দ মোহনে শনিবাৰে কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্স পৰিদৰ্শন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত, চৌহদত খননৰ নিৰ্দেশ দিয়াৰ খবৰ পোৱা গৈছিল। একে সময়তে, শেহতীয়াকৈ কিছুমান হিন্দুত্ববাদী সংগঠনে দাবী কৰিছিল যে কুতুব মিনাৰৰ নাম সলনি কৰি বিষ্ণু স্তম্ভ ৰাখিব লাগে। কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্সত পূজা কৰাৰ অধিকাৰ দিয়াৰ দাবীত এখন আবেদন দাখিল কৰা হৈছে যাৰ শুনানি আজি অৰ্থাৎ ২৪ মে'ত।


কুতুব মিনাৰৰ সৈতে জৰিত কি এই বিতৰ্ক? কুতুব মিনাৰৰ ভিতৰত পূজা কৰাৰ অধিকাৰৰ দাবী কিয় উত্থাপিত হৈছে? কুতুব মিনাৰৰ ইতিহাস কি? জানো আহক।

কুতুব মিনাৰৰ ইতিহাস জানক

কুতুব মিনাৰ দেশৰ অন্যতম প্ৰধান ঐতিহাসিক স্মাৰক। ই দক্ষিণ দিল্লীৰ মেহৰৌলি অঞ্চলত অৱস্থিত। প্ৰায় 238 ফুট উচ্চতাৰ সৈতে, কুতুব মিনাৰ হৈছে ভাৰতৰ আটাইতকৈ ওখ শিলৰ স্তম্ভ। কুতুব মিনাৰ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে অৱস্থিত আন বহুতো স্মাৰক সহ এই গোটেই কমপ্লেক্সটোক কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্স বুলি কোৱা হয়।

কুতুব মিনাৰ ১১৯৯ ৰ পৰা ১২২০ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কুতুব মিনাৰৰ নিৰ্মাণ কুতুবুদ্দিন-আইবাকে আৰম্ভ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ইলতুতমিশৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছিল।

কুতবুদ্দিন আইবাক মহম্মদ ঘোৰীৰ প্ৰিয় দাস আৰু সেনাপতি আছিল যিয়ে পৃথ্বীৰাজ চৌহানক পৰাজিত কৰিছিল। গোৰীয়ে দিল্লী আৰু আজমেৰৰ শাসন আইবাকক হস্তান্তৰ কৰি উভতি আহিছিল। ১২০৬ চনত গোৰীৰ মৃত্যুৰ পিছত আইবাক স্বতন্ত্ৰ শাসক হয় আৰু দিল্লীত দাস বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ শতিকাত, কুতুব মিনাৰ বজ্ৰপাত আৰু ভূমিকম্পৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ইয়াৰ আগতে, ইয়াৰ ওপৰৰ দুটা মহলা ফিৰোজ শ্বাহ তুঘলকে মেৰামতি কৰিছিল। ১৫০৫ চনত আলেকজেণ্ডাৰ লোডিয়ে ইয়াক ব্যাপকভাৱে মেৰামতি কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ওপৰৰ দুটা মহলা সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ১৮০৩ চনত হোৱা ভূমিকম্পই পুনৰ কুতুব মিনাৰৰ ক্ষতি কৰে। তাৰ পিছত ১৮১৪ চনত ব্ৰিটিছ-ভাৰতীয় সেনাৰ মেজৰ ৰবাৰ্ট স্মিথে ইয়াৰ প্ৰভাৱিত অংশবোৰ মেৰামতি কৰে।

কুতুব মিনাৰ নামৰ আঁৰৰ কাহিনীটো কি?
কুতুব মিনাৰৰ নাম কুতুবদিন আইবাকৰ নামেৰে ৰখা হৈছে নে, যিয়ে ইয়াৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰিছিল বা ইয়াক বিখ্যাত মুছলমান চুফী সন্ত খাজা কুতুবুদ্দিন বখতিয়াৰ কাকীৰ নামেৰে নামাকৰণ কৰা হৈছে সেয়া ক'তো স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। একে সময়তে বুৰঞ্জীবিদসকলে কয় যে ব্ৰিটিছ যুগতহে কুতুব বা কুতুব মিনাৰ নামটো অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।

কুতুব মিনাৰক লৈ শেহতীয়া বিতৰ্ক কি?
কুতুব মিনাৰক লৈ শেহতীয়া বিতৰ্ক আৰম্ভ হৈ এএছআইৰ প্ৰাক্তন আঞ্চলিক সঞ্চালক ধৰমবীৰ শৰ্মাৰ বক্তব্যৰ পৰা। শৰ্মাই দাবী কৰিছে যে কুতুব মিনাৰটো ৰজা বিক্ৰমাদিত্যৰ দ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, ইতিহাসৰ কিতাপত উল্লেখ কৰা অনুসৰি কুতুবুদ্দিন আইবাকে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা নাই। ধৰমবীৰ শৰ্মাই আগতে কৈছিল যে কুতুব মিনাৰ হৈছে ৫ম শতিকাত গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ বিক্ৰমাদিত্যৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত এটা সূৰ্যস্তম্ভ। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে এই সন্দৰ্ভত তেওঁৰ ওচৰত বহুতো প্ৰমাণ আছে।

শৰ্মাই দাবী কৰিছে যে কুতুব মিনাৰৰ মিনাৰটো ২৫ ইঞ্চি হেলনীয়াকৈ আছে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে ইয়াক সূৰ্য অধ্যয়ন কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ২১ জুনত, যেতিয়া আকাশত সূৰ্য সলনি হয়, আধা ঘণ্টাৰ বাবে কুতুব মিনাৰৰ সেই ঠাইৰ কোনো ছাঁ নাথাকে। এইটো এটা বিজ্ঞান আৰু পুৰাতাত্ত্বিক সত্য। শৰ্মাই কৈছিল যে কুতুব মিনাৰ এটা স্বতন্ত্ৰ অট্টালিকা আৰু ই ওচৰৰ মছজিদৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নহয়। দৰাচলকে, ইয়াৰ দুৱাৰসমূহ উত্তৰফালে আছে, যাতে ইয়াৰে ৰাতি ধ্ৰুৱ তৰা চাব পাৰি।

কুতুব মিনাৰক লৈ আগতে কেতিয়া বিবাদ হৈছিল?
স্মাৰকটো ইয়াৰ উৎপত্তি আৰু ইয়াৰ প্ৰকৃত সৃষ্টিকৰ্তাক লৈ কেইবাবাৰো বিতৰ্কত আছে। চলিত বৰ্ষৰ এপ্ৰিল মাহত ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় কৰ্তৃপক্ষই এএছআইক কুতুব কমপ্লেক্সৰ পৰা গণেশৰ দুটা মূৰ্তি আঁতৰাবলৈ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ত এক সন্মানীয় স্থানত ৰাখিবলৈ কৈছিল। তাৰ পিছত এই বিবাদ আদালত পাইছিলগৈ। দিল্লীৰ এখন আদালতে নিৰ্দেশ দিছিল যে কোনো ব্যৱস্থা লোৱা নহ'ব আৰু বিষয়টোৰ শুনানি নোহোৱালৈকে মূৰ্তিবোৰ কমপ্লেক্সৰ পৰা আঁতৰ কৰিব নালাগে।

এই বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰক লৈ এইটোৱেই একমাত্ৰ বিতৰ্ক নহয়। বিশ্ব হিন্দু পৰিষদেও (ভিএইচপি) বিষয়টোত জঁপিয়াই পৰিছে। পৰিষদে দাবী কৰিছে যে 73 মিটাৰ ওখ গাঁথনিটো আছিল বিষ্ণু স্তম্ভ। তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে ইয়াৰ কিছু অংশ পিছত মুছলমান শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ভিএইচপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মুখপাত্ৰ বিনোদ বনচালে দাবী কৰিছিল যে হিন্দু শাসকৰ সময়ত ভগৱান বিষ্ণুৰ মন্দিৰত ঐতিহাসিক গাঁথনিটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।

বনচালে দাবী কৰিছিল যে যেতিয়া মুছলমান শাসকসকল ইয়ালৈ আহিছিল, তেওঁলোকে 27 টা হিন্দু আৰু জৈন মন্দিৰ ভাঙি ছিল আৰু ইয়াৰ কিছু অংশ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াক কুৱাত-উল-ইছলাম মছজিদ বুলিও নামাকৰণ কৰা হৈছিল। তেওঁ কৈছিল যে যদিও এইটো প্ৰকৃততে বিষ্ণু মন্দিৰত নিৰ্মিত বিষ্ণু স্তম্ভ আছিল। বনচালে দাবী কৰিছিল যে ইয়াক মুছলমান শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰা নাছিল, কিন্তু ইয়াক আমাৰ হিন্দু শাসকসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল।

ইউনাইটেড হিন্দু ফ্ৰণ্টেও এখন আবেদন দাখিল কৰিছে। আৱেদনখনত কোৱা হৈছিল যে কুতুব মিনাৰৰ কুৱাত-উল-ইছলাম মছজিদহিন্দু আৰু জৈন ধৰ্মৰ ২৭ টা মন্দিৰ ভাঙি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এনে পৰিস্থিতিত, তাত পুনৰ মূৰ্তি স্থাপন কৰিব লাগে আৰু উপাসনা কৰিবলৈ অনুমতি দিব লাগে। ইউনাইটেড হিন্দু ফ্ৰণ্টৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকৰী সভাপতি ভগৱান গোৱেলে ও দাবী কৰিছিল যে কুতুব মিনাৰ হৈছে বিষ্ণু স্তম্ভ, যাক মহান ৰজা বিক্ৰমাদিত্যই নিৰ্মাণ কৰিছিল।

দুসপ্তাহ আগতে, সোঁপন্থী গোটটোৰ সদস্যসকলে কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্সৰ বাহিৰত হনুমান চালিচা আবৃত্তি কৰিছিল আৰু ইয়াক বিষ্ণু স্তম্ভ নামদিয়াৰ দাবীত প্ৰতিবাদ কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত, 30 জন প্ৰতিবাদকাৰীক আটক কৰা হৈছিল।

কুৱাত-উল-ইছলাম মছজিদটো 27 টা মন্দিৰ ভাঙি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
দিল্লীৰ প্ৰথম শুক্ৰবাৰে মছজিদ খন দেশৰ অন্যতম মুখ্য ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্সৰ ভিতৰত অৱস্থিত। এই মছজিদটো কুতুবুদ্দিন আইবাকে নিৰ্মাণ কৰিছিল। মছজিদখন ২৭ টা হিন্দু আৰু জৈন মন্দিৰ ধ্বংস কৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।

ৰাম মন্দিৰ-বাবৰি মছজিদ বিবাদৰ সময়ত অযোধ্যাত খননকাৰ্যত জড়িত প্ৰখ্যাত পুৰাতত্ত্ববিদ কে কে মুহাম্মাদে শেহতীয়াকৈ কৈছিল যে কুতুব মিনাৰৰ ওচৰত অৱস্থিত কুৱাত-উল-ইছলাম মছজিদ নিৰ্মাণৰ বাবে ২৭ টা হিন্দু আৰু জৈন মন্দিৰ ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। কে.কে. মুহাম্মাদৰ মতে, "মছজিদৰ পূব দুৱাৰত থকা এটা শিলালিপিতো এই কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।''

গোচৰটোত দাখিল কৰা এখন আৱেদনৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি চাকেত জিলা আদালতে এই বছৰৰ ফেব্ৰুৱাৰীত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক জাননী জাৰি কৰিছিল। আবেদনকাৰীয়ে কৈছে যে ইয়াত মন্দিৰসমূহ ধ্বংস কৰা হৈছে বুলি কোনো বিবাদ কৰা হোৱা নাই, সেয়েহে, তেওঁলোকক ইয়াত পূজা কৰাৰ অধিকাৰ দিয়া উচিত। আৱেদনখনত এইটোও কোৱা হৈছিল যে যোৱা ৮০০ বছৰ ধৰি এই মছজিদত প্ৰাৰ্থনা কৰা হোৱা নাই।

কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্সত অৱস্থিত লোৰ স্তম্ভটো কোনে নিৰ্মাণ কৰিছিল?
বৰ্তমান দিল্লীৰ মেহৰৌলিৰ কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্সত অৱস্থিত লোৰ স্তম্ভ বা লোৰ খুটাৰ ইতিহাসো অতি আকৰ্ষণীয়। এই স্তম্ভটো চন্দ্ৰগুপ্ত দ্বিতীয়ই ৩৭৫ ৰ পৰা ৪১৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই স্তম্ভটোৰ দৈৰ্ঘ্য 23.8 ফুট, যাৰ ভিতৰত 3.8 ফুট মাটিৰ ভিতৰত আছে। ইয়াৰ ওজন ৬০০ কিলোগ্ৰামতকৈও অধিক।

এই স্তম্ভত খোদিত ৰেকৰ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ইয়াক 'বিষ্ণুপদৰ পাহাৰ'ত ভগৱান বিষ্ণুৰ ভক্ত শক্তিশালী ৰজা চন্দ্ৰই 'পতাকা স্তম্ভ' হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই শক্তিশালী ৰজাক সাধাৰণতে গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্ত বুলি চিনাক্ত কৰা হয়। প্ৰায় 1600 বছৰ ৰ পাছতো, এই লোৰ স্তম্ভটোত মামৰ পৰা নাই, যি প্ৰাচীন ভাৰতৰ অভিযান্ত্ৰিক দক্ষতাৰ প্ৰমাণ।

ইয়াক মধ্য প্ৰদেশৰ বিদিশাত ভগৱান বিষ্ণুৰ উপাসনাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত উদয়গিৰি গুহাৰ বাহিৰত ৰোপণ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়, য'ৰ পৰা তোমাৰ ৰজা আনাংপালে ইয়াক একাদশ শতিকাত মেহৰৌলীলৈ লৈ আহিছিল।

অৱশ্যে, কিছুমান বুৰঞ্জীবিদে এই স্তম্ভটো মুছলমান শাসকসকলৰ দ্বাৰা ৰোপণ কৰা বুলি দাবী কৰে। তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে মুছলমান শাসকসকলে তেওঁলোকৰ বিজয়ৰ প্ৰতীক হিচাপে কুতুব মিনাৰ কমপ্লেক্সত এই স্তম্ভটো স্থাপন কৰিছিল। অৱশ্যে ইয়াৰ ঐতিহাসিক প্ৰমাণ নাই।
First published:

শেহতীয়া বাতৰি