• Home
  • »
  • News
  • »
  • explained
  • »
  • Explained: ঋণে কেনেদৰে শেষ কৰিছে শ্ৰীলংকাক? দেশখনৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ ৫টা মূল কাৰণ, ই ভাৰতৰ বাবে কিয় বিপজ্জনক? সবিশেষ পঢ়ক এই প্ৰতিবেদনত

Explained: ঋণে কেনেদৰে শেষ কৰিছে শ্ৰীলংকাক? দেশখনৰ অৰ্থনৈতিক সংকটৰ ৫টা মূল কাৰণ, ই ভাৰতৰ বাবে কিয় বিপজ্জনক? সবিশেষ পঢ়ক এই প্ৰতিবেদনত

Sri Lanka Economic Crisis : পৰ্যটন খণ্ড হৈছে শ্ৰীলংকাত বৈদেশিক মুদ্ৰা উপাৰ্জনৰ তৃতীয় সৰ্ববৃহৎ মাধ্যম

Sri Lanka Economic Crisis : পৰ্যটন খণ্ড হৈছে শ্ৰীলংকাত বৈদেশিক মুদ্ৰা উপাৰ্জনৰ তৃতীয় সৰ্ববৃহৎ মাধ্যম

Sri Lanka Economic Crisis : পৰ্যটন খণ্ড হৈছে শ্ৰীলংকাত বৈদেশিক মুদ্ৰা উপাৰ্জনৰ তৃতীয় সৰ্ববৃহৎ মাধ্যম

  • Share this:
শ্ৰীলংকাই ১৯৪৮ চনত স্বাধীনতা পোৱাৰ পিছত আটাইতকৈ বেয়া অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সন্মুখীন হৈছে। দেশখনত ৰাজহুৱা প্ৰতিবাদ তীব্ৰতৰ হৈ উঠিছে আৰু চৰকাৰে ইয়াৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ জৰুৰীকালীন অৱস্থা জাপি দিব লগা হৈছে। কিন্তু শ্ৰীলংকাৰ এই অৱস্থাৰ কাৰণ কি (Sri Lanka Economic Crisis)

১. ঋণে কেনেদৰে শেষ কৰিছে শ্ৰীলংকাক?

যোৱা দশকত শ্ৰীলংকাৰ চৰকাৰে বৃহৎ পৰিমাণৰ ঋণ লৈছিল, কিন্তু ইয়াক সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ হয়।

২০১০ চনৰ পৰা শ্ৰীলংকাৰ বাহ্যিক ঋণ ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি হৈ আহিছে। শ্ৰীলংকাই ইয়াৰ বেছিভাগ ঋণ চীন, জাপান আৰু ভাৰতৰ দৰে দেশৰ পৰা লৈছে।

২০১৮ চনৰ পৰা ২০১৯ চনলৈ শ্ৰীলংকাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হৈ থকা ৰণিল বিক্ৰমসিংহেই ৯৯ বছৰৰ লীজত চীনক হাম্বানটোটা বন্দৰ প্ৰদান কৰিছিল। এইটো চীনৰ ঋণ পৰিশোধৰ বিনিময়ত কৰা হৈছিল। এনে নীতিয়ে তেওঁৰ পতন আৰম্ভ কৰিছিল।

ইয়াৰ উপৰি তেওঁ বিশ্ব বেংক, এছিয়ান ডেভেলপমেণ্ট বেংকৰ দৰে সংগঠনৰ ওচৰত ঋণী। তেওঁ আন্তৰ্জাতিক বজাৰৰ পৰাও ঋণ লৈছিল। ২০১৯ চনত এছিয়ান ডেভেলপমেণ্ট বেঙ্কে শ্ৰীলংকাক 'দ্বৈত ঘাটি অৰ্থনীতি' বুলি অভিহিত কৰিছিল। দ্বৈত ঘাটিৰ অৰ্থ হৈছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যয় ৰাষ্ট্ৰীয় উপাৰ্জনতকৈ অধিক।

ৰপ্তানিৰ পৰা শ্ৰীলংকাৰ আনুমানিক উপাৰ্জন হৈছে ১২ বিলিয়ন ডলাৰ, আনহাতে আমদানিৰ ওপৰত ইয়াৰ ব্যয় প্ৰায় ২২ বিলিয়ন ডলাৰ, অৰ্থাৎ ইয়াৰ বাণিজ্য ঘাটি হৈছে ১০ বিলিয়ন ডলাৰ।

শ্ৰীলংকাই (Sri Lanka) ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয় প্ৰায় সকলো বস্তুৰ বাবে আমদানিৰ ওপৰত যথেষ্ট নিৰ্ভৰ কৰে, যেনে ঔষধ, খাদ্য আৰু ইন্ধন। এনে পৰিস্থিতিত, বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ অভাৱৰ বাবে এই অত্যাৱশ্যকীয় বস্তুবোৰ ক্ৰয় কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাই।

যোৱা দুবছৰত শ্ৰীলংকাৰ বৈদেশিক মুদ্ৰণৰ ভাণ্ডাৰ ৭০% হ্ৰাস পাইছে। ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে শ্ৰীলংকাৰ বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ ভাণ্ডাৰত মাত্ৰ ২.৩১ বিলিয়ন ডলাৰ বাকী আছিল, আনহাতে কেৱল ২০২২ চনত ই প্ৰায় ৪ বিলিয়ন ডলাৰ ঋণ (Billion Dollar Debt) পৰিশোধ কৰিব লাগিব।

শ্ৰীলংকাত মুদ্ৰাস্ফীতি ১৭% অতিক্ৰম কৰিছে। তাত এক ডলাৰৰ মূল্য প্ৰায় ২৯৮ শ্ৰীলংকাৰ টকাত উপনীত হৈছে আৰু ভাৰতীয় ১ টকাৰ মূল্য শ্ৰীলংকাৰ ৩.৯২ টকালৈ বৃদ্ধি হৈছে।

২. ৰাজাপাক্ষেৰ কৰ হ্ৰাস কৰাৰ সিদ্ধান্ত হিতে বিপৰীত হৈছিল

২০১৯ চনত বৰ্তমানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি গোটাবায়া ৰাজাপাক্ষেই কৰ হ্ৰাসৰ বাজি খেলিছিল, কিন্তু ই শ্ৰীলংকাৰ অৰ্থনীতিক আঘাত কৰিছিল। এটা সমীক্ষা অনুসৰি, ইয়াৰ ফলত শ্ৰীলংকাৰ কৰ উপাৰ্জন ৩০% লৈকে হ্ৰাস হয়, অৰ্থাৎ চৰকাৰী কোষাগাৰ খালী হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে।

১৯৯০ চনত শ্ৰীলংকাৰ জিডিপিত কৰ ৰাজহৰ অংশ আছিল ২০%, যি ২০২০ চনত মাত্ৰ ১০% লৈ হ্ৰাস পাইছিল। ৰাজাপাক্ষেই কৰ হ্ৰাস কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ ফলত ২০১৯ ৰ তুলনাত ২০২০ চনত কৰ সংগ্ৰহ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছিল।

৩. সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ আৰু কোৰোনা মহামাৰীয়ে পৰ্যটন খণ্ডক ডুবাই পেলায়

শ্ৰীলংকাত ২০১৯ চনৰ এপ্ৰিলত ইষ্টাৰ দেওবাৰে ৰাজধানী কলম্বোৰ তিনিটা গীৰ্জাত সন্ত্ৰাসবাদীৰ আক্ৰমণত ২৬০জনৰো অধিক লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল। সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণে শ্ৰীলংকাৰ পৰ্যটন উদ্যোগক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছিল।

কিন্তু কেইমাহমান পিছত অহা কোৰোনা মহামাৰীয়ে ইয়াৰ পৰ্যটন খণ্ডক বিধ্বস্ত কৰি পেলায়। পৰ্যটন খণ্ড হৈছে শ্ৰীলংকাত বৈদেশিক মুদ্ৰা উপাৰ্জনৰ তৃতীয় সৰ্ববৃহৎ মাধ্যম। ২০১৮ চনত শ্ৰীলংকাত ২.৩ নিযুত পৰ্যটক আছিল, কিন্তু ইষ্টাৰৰ সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ ফলত ২০১৯ চনত তেওঁলোকৰ সংখ্যা প্ৰায় ২১% হ্ৰাস পাইছিল আৰু মাত্ৰ ১.৯ নিযুত পৰ্যটক আহিছিল।

তাৰ পিছত, কোৰোনাৰ বাবে ২০২০ চনত পৰ্যটকৰ সংখ্যা ৫.০৭ লাখলৈ হ্ৰাস পায়। ২০২১ চনত মাত্ৰ ১.৯৪ লাখ পৰ্যটক শ্ৰীলংকা ভ্ৰমণ কৰিছিল। শ্ৰীলংকালৈ সৰ্বাধিক সংখ্যক পৰ্যটক আহে ভাৰত, চীন, ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স আৰু জাৰ্মানীৰ পৰা।

৪. শ্ৰীলংকাৰ দুটা শক্তিশালী ৰাজনৈতিক পৰিয়ালৰ দুৰ্নীতি আৰু ভুল সিদ্ধান্ত

শ্ৰীলংকাৰ দুটা আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজনৈতিক দল হৈছে মৈত্ৰীপালা চিৰিসেনাৰ নেতৃত্বত শ্ৰীলংকা ফ্ৰীডম পাৰ্টী। আনটো দল হৈছে শ্ৰীলংকা পোডুজানা পেৰামুনা পাৰ্টী, যাৰ নেতৃত্বত আছে মহিন্দা ৰাজাপাক্ষে। ২০১৫ চনৰ পৰা ২০১৯ চনলৈ শ্ৰীলংকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হৈ থকা চিৰিসেনাৰ বিৰুদ্ধে দুৰ্নীতিৰ অভিযোগ আৰোপ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ চীফ অফ ষ্টাফ আৰু বিষয়াসকলক ২০১৮ চনত উৎকোচ লোৱাৰ বাবে গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।

এতিয়া চিৰিসেনাই ৰাজাপাক্ষে পৰিয়ালটোক দুৰ্নীতিত নিমজ্জিত বুলি অভিযোগ কৰি আহিছে। এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক পৰিয়াল হিচাপে বিবেচিত ৰাজপাক্ষেৰ ভুল বিচাৰ আৰু দুৰ্নীতিয়েও শ্ৰীলংকাৰ স্থিতি হ্ৰাস কৰে। যোৱা দুটা দশক ধৰি এই শক্তিশালী ৰাজনৈতিক পৰিয়ালটোৱে শ্ৰীলংকাত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰি আহিছে।

৭৬ বছৰীয়া মহিন্দা ৰাজাপাক্ষে বৰ্তমানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী। ২০০৪ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী হোৱাৰ পিছত তেওঁ ২০০৫-২০১৫ চনলৈ ৰাষ্ট্ৰপতি আছিল। মহিন্দাৰ শাসনকালত শ্ৰীলংকা আৰু চীনৰ ঘনিষ্ঠতা বৃদ্ধি পাইছিল আৰু আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্পৰ বাবে চীনৰ পৰা ৭ বিলিয়ন ডলাৰ ঋণ লৈছিল। বিশেষ কথাটো হ'ল যে বেছিভাগ প্ৰকল্পই প্ৰৱঞ্চনা হিচাপে প্ৰমাণিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ নামত ব্যাপক দুৰ্নীতি হৈছিল।

৫. কৃষিত ৰাসায়নিক সাৰ নিষিদ্ধ

২০২১ চনত গোটাবায়া ৰাজাপাক্ষে (Gotabaya Rajapaksa) চৰকাৰে জৈৱিক কৃষিৰ প্ৰচাৰৰ নামত শ্ৰীলংকাত কৃষিত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰিছিল। এই সিদ্ধান্তটো ভুল প্ৰমাণিত হৈছিল আৰু শস্য উৎপাদন তীব্ৰ হ্ৰাস হৈছিল। উৎপাদন হ্ৰাস হোৱাৰ লগে লগে শস্যৰ মূল্য আকাশচুম্বী হয় আৰু ফেব্ৰুৱাৰীত খাদ্যৰ মুদ্ৰাস্ফীতি ২৫.৭% স্পৰ্শ কৰে।

৬. ভাৰতৰ ওপৰত কি প্ৰভাৱ পৰিব?

শ্ৰীলংকাৰ সংকটৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰভাৱ ভাৰতত শৰণাৰ্থী সংকটৰ ৰূপত হ'ব পাৰে। শ্ৰীলংকাৰ পৰা বহু সংখ্যক তামিল শৰণাৰ্থী ভাৰতলৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। শ্ৰীলংকাৰ অৰ্থনৈতিক সংকট গভীৰ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাব পাৰে। অৰ্থনৈতিক কাৰণত এখন দেশৰ পৰা ভাৰতলৈ শৰণাৰ্থীৰ প্ৰস্থান এইটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে হ'ব। ইয়াৰ আগতে ভাৰতলৈ অহা তিব্বতী আৰু ৰহিংগীয়া শৰণাৰ্থীসকল তেওঁলোকৰ দেশত ৰাজনৈতিক কাৰণত ভাৰতলৈ আহিছিল। শ্ৰীলংকা ভাৰতৰ বাবে ভূ-ৰাজনৈতিকভাৱে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। যোৱা দুটা দশকত শ্ৰীলংকাত চীনৰ প্ৰভাৱ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। এনে পৰিস্থিতিত ভাৰতে শ্ৰীলংকা চীনৰ কবলত পৰাটো নিবিচাৰে, সেয়েহে এই সংকটৰ সময়ত ভাৰতে শ্ৰীলংকাক যিমান সম্ভৱ সহায় কৰিব বিচাৰে।
Published by:Gautam Barman
First published: